Orchideeënbijen pikken geurverzameling van dode soortgenoot in
Mannen van orchideeënbijen dragen een waardevol, zelfgemaakt parfum bij zich. Als ze de kans krijgen, nemen ze graag de geurverzameling van een dode man over, zagen Rafael del Castillo en collega’s.
Met een lekker geurtje proberen mannen van orchideeënbijen vrouwen te verleiden. Ze verzamelen geuren en bewaren die, in vet verpakt, in speciale structuren op de achterpoten. Elke soort orchideeënbij – er zijn ongeveer tweehonderd soorten, die allemaal in tropisch Amerika leven – heeft zijn eigen kenmerkende geurboeket. De geuren komen van orchideeën, die de mannen bestuiven terwijl ze de geur ophalen; vandaar de naam orchideeënbijen. Daar voegen de bijen allerlei andere geurtjes aan toe, bijvoorbeeld dat van wondsap van bomen.
En soms halen ze geuren uit de voorraad van een dode soortgenoot, zagen Rafael del Castillo en collega’s.
Mazzeltje
Mannen laten wat van hun geurmengsel los bij de balts. Daaraan herkennen vrouwen mannen van de eigen soort, zoals Marissa Sandoval en collega’s vonden voor de nauw-verwante orchideeënbijen Euglossa dilemma en Euglossa viridissima. De intensiteit en complexiteit van het parfum, is het idee, geven bovendien aan of een man in goede conditie is en in staat om de juiste componenten bij elkaar te scharrelen. Want veel geurcomponenten zijn schaars, en de aanleg van een mooie geurvoorraad is dan ook een veeleisend karwei. Vooral jonge mannen stoppen er veel tijd en energie in.
Dan is het een mazzeltje als ze de geurverzameling van een dode soortgenoot kunnen pakken.
Al eerder is waargenomen dat orchideeënbijen soms geuren halen uit de achterpoot van een dode soortgenoot, of uit een losse poot. Del Castillo bevestigt dit met waarnemingen in Mexico, in een droog landschap en in een botanische tuin, aan Euglossa dilemma en Euglossa viridissima (die op het oog niet te onderscheiden zijn) en Eulaema polychroma.
De onderzoekers zagen mannen bij een dode mannelijke soortgenoot of een losse achterpoot rondhangen en gedrag vertonen dat wijst op geurverzameling (gedrag dat we in vroegere berichten beschreven). Vaak waren er meerdere mannen tegelijk, en dan probeerde één van hen de buit te verdedigen tegen andere door die weg te duwen met kop en poten. Maar ondanks de concurrentie waren de bijen die Del Castillo zag niet gewelddadig tegen elkaar.
Poot afbijten
Het is een wat luguber, maar begrijpelijk gedrag: het scheelt veel werk om het kant-en-klare parfummengsel, inclusief schaarse componenten, van een dode soortgenoot te kunnen overnemen om ermee te pronken. Die dode soortgenoot heeft er niets meer aan, dus die wordt niet benadeeld.
Maar dat ligt dat misschien anders bij een andere soort, Eulaema nigrita, die voorkomt in Brazilië. Het lijkt erop dat mannen van deze soort weleens een achterpoot afbijten van een ander om het parfum te stelen, schreef Fernando da Silva Carvalho Filho in 2010. Dat zou pas echt luguber zijn.
Willy van Strien
Foto’s:
Groot: Euglossa viridissima man met gevulde geurzakken. Eframgoldberg (Wikimedia Commons, Creative Commons CC BY-SA 3.0)
Klein: Eulaema polychroma mannen rond dode soortgenoot. ©David Alejandro Velasco-Filio
Meer over orchideeënbijen:
parfummakers
man met een luchtje
Bronnen:
Castillo, R.F. del, P.A. Gonzalez‑Vanegas, R. Cruz‑Romero, D.A. Velasco‑Filio, J.S. Fernandez‑Silva & M. Zarazúa, 2026. Scent‑Robbing by Male Orchid Bees (Apidae: Euglossini) in the Central Valleys of Oaxaca, Mexico. Journal of Insect Behavior 39: 31. Doi: 10.1007/s10905-026-09924-2
Sandoval, M.C., J. Dohrs, T. Chouvenc, T. Eltz & S.R. Ramíreza, 2026. Mate recognition in orchid bees is mediated by acquired chemical signals. Behavioral Ecology: arag 124. Doi: 10.1093/beheco/arag124
Carvalho Filho, F. da S., 2010. Scent-robbing and fighting among male orchid bees, Eulaema (Apeulaema) nigrita Lepeletier, 1841 (Hymenoptera: Apidae: Euglossini). Biota Neotropica 10: 405-408. Doi: 10.1590/S1676-06032010000200038
Geef een reactie