Heilzaam gezelschap

Schade aan steenkoraal herstelt sneller in aanwezigheid van vis

Een Pocillopora-steenkoraal met een beschadiging kan de wond helen en het weefsel herstellen. Dat gaat het vlotst als er koraalvisjes in de buurt zijn, schrijven Hayden Vega en collega’s.

Steenkoralen van het geslacht Pocillopora zijn hard, maar ook breekbaar en er moet dan ook weleens wat gerepareerd worden. Experimenten van Hayden Vega en collega’s laten zien dat de aanwezigheid van koraaljuffers, Dascyllus flavicaudus, het helingsproces versnelt.

Steenkoralen, waaruit koraalriffen zijn opgebouwd, zijn kleine gemeenschappen. Een koraal bestaat uit een kolonie van poliepen, dieren die verwant zijn aan kwallen; de poliepen zijn omgeven door een kalkskelet en vangen kleine prooien met hun tentakels. Ze huisvesten bepaalde eencellige algen die het koraal kleur geven. De algen leggen, net als planten, koolstofdioxide vast met behulp van zonlicht, maken er zuurstof en suikers van (fotosynthese) en leveren dat aan hun gastheer. In ruil daarvoor hebben ze in de poliepen een geschikte, door zon beschenen leefomgeving en krijgen ze voedingsstoffen zoals stikstof.

Schade

Maar een koraal-gemeenschap is groter. Allerlei diersoorten, waaronder vissen, garnalen en zeenaaktslakken, leven op en bij steenkoralen. Hun aanwezigheid en activiteit hebben invloed op de groei, gezondheid en gaafheid van de koralen. Dieren kunnen er bijvoorbeeld een hap van nemen of een stukje schoonmaken en er eitjes op leggen.

Vega vroeg zich af of bij steenkoraal levende diersoorten misschien ook invloed hebben op herstel als een stuk koraal beschadigd is geraakt door de activiteit van dieren, storm, boten of duikers. Koraal kan zulke schade vaak repareren. En dat is maar goed ook, want via een gat kunnen ziekteverwekkers binnenkomen of er kan een verstikkend algentapijtje op ontstaan. Maar reparatie kost energie, dus ondersteuning is welkom.

Hij verzamelde koraal van Pocillopora-soorten voor onderzoek; die soorten komen voor in de Stille Oceaan en in de Indische Oceaan. Hij verdeelde 72 stukken koraal van gelijke grootte over zes bakken en bracht op ongeveer vijftig stukken met een airbrush (verfspuit) een beschadiging aan van een paar vierkante centimeter. Daarna voegde hij aan de helft van de bakken zes koraaljuffers toe. Het ging om de soort Dascyllus flavicaudus, een van de meest bij steenkoraal voorkomende vissoorten. Hij volgde de koralen gedurende drie weken.

Herstel

De visjes bleken heilzaam gezelschap te zijn. In bakken met vissen herstelden beschadigde koralen sneller. In die bakken bleef groei van ongewenste algen op beschadigde koralen achterwege en hielden die de fotosynthese op peil.

Waarschijnlijk maakt de aanwezigheid van vissen sneller herstel mogelijk doordat de vissen het water verrijken met stikstof (een voedingsstof voor de algen) via hun uitscheidingsproducten en doordat ze met hun bewegingen het water rondom het koraal voortdurend verversen. Vooral ’s nachts, als de fotosynthese stilligt en het koraal zuurstof verbruikt, is dat gunstig. Daaruit blijkt maar weer eens het belang van een goed ontwikkelde, soortenrijke leefgemeenschap.

De beschadigingen in deze experimenten zijn trouwens niet te vergelijken met de chronische schade die koralen oplopen door opwarming van de oceanen. Daarbij stoten ze hun algen af en verbleken ze. Daar helpt geen vis tegen.

Willy van Strien

Foto: koraaljuffer Dascyllus flavicaudus. Natomic (Wikimedia Commons, Creative Commons CC BY 4.0)

Bron:
Vega, H., C.W. Osenberg, A.W. Seifert, N. Munk & A.C. Stier, 2026. Coral-associated fishes accelerate coral wound healing and photosynthetic recovery. Biology Letters 22: 20260177. Doi: 10.1098/rsbl.2026.0177